Genealogische bronnen met betrekking tot de gemeente Neede
Periode vanaf 1811
De burgerlijke stand, het bevolkingsregister en het notariaat in de gemeente Neede zijn ingevoerd op 1 januari 1811. De betreffende archieven vormen in de periode vanaf 1811 de belangrijkste bronnen voor genealogisch onderzoek.
Burgerlijke stand van 1811 tot heden
De registers van geboorte, huwelijk en overlijden van de burgerlijke stand worden digitaal ontsloten via het project Genlias (www.genlias.nl). Voor de gemeente Neede zijn momenteel beschikbaar en openbaar: huwelijken 1811-1922 en overlijdens 1811-1950. De originele akten zijn op microfilm te raadplegen in het Gelders Archief in Arnhem (www.geldersarchief.nl) of het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (www.ecal.nu). De registers van geboorten 1811-1902 met bijbehorende alfabetische klappers zijn eveneens openbaar en in Arnhem en Doetinchem te raadplegen. Sinds 2010 zijn de meeste openbare registers van de burgerlijke stand van Neede ook in te zien via de website van The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, ook wel bekend als de Mormonen (www.familysearch.org). Het gaat daarbij om kwalitatief hoogwaardige scans van de akten van geboorte, huwelijk en overlijden en de akten van huwelijksaangifte, -afkondiging en -bijlagen. Voor meer informatie lees de toelichting op de burgelijke stand van het Gelders Archief.
Bevolkingsregister van circa 1815 tot 1928 (en gezinskaarten tot 1939)
In het bevolkingsregister worden personen door de tijd gevolgd van adres naar adres. Omgekeerd is via dit register ook de bewoningsgeschiedenis vast te stellen van een bepaalde boerderij of woning. Het eerste register van de gemeente Neede is al aangelegd voor 1830. Na 1830 worden voor iedere wijk afzonderlijke registers bijgehouden, waarbij onderscheid wordt gemaakt in de wijken A) Dorp, B) Dorp, C) Ruwenhof, D) Hoonte, E) Noordijk en F) Lochuizen. Het Bevolkingsregister Neede is digitaal ontsloten op persoonsnaam via de website van het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers. De originele registers zijn ook daar op microfilm te raadplegen.
Persoonskaarten vanaf 1 januari 1939 en persoonslijsten vanaf 1 oktober 1994
Op 1 januari 1939 is het “Besluit bevolkingsboekhouding” ingevoerd, waarin werd bepaald dat van elke in Nederland woonachtige persoon een kaart aangelegd moest worden. De “Wet Gemeentelijke Basisadministratie persoonsgegevens” is sinds 1 oktober 1994 van kracht en vanaf die datum is de bevolkingsregistratie geautomatiseerd.
Het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag (www.cbg.nl) is aangewezen als beheerder van alle persoonskaarten van mensen die in Nederland woonden en tussen 1 januari 1939 en 1 oktober 1994 zijn overleden. Deze instelling ontvangt vanaf 1 oktober 1994 ook de gegevens over overledenen uit de digitale bevolkingsadministratie. Tegen betaling kunnen uittreksels van persoonskaarten en persoonslijsten worden opgevraagd bij het Centraal Bureau voor Genealogie vanaf het tweede kalenderjaar na het jaar van overlijden.
De persoonskaart en persoonslijst bevatten ondermeer de personalia van de betrokkene, de namen van de ouders (vaak met hun geboorteplaatsen en -data) en gegevens over huwelijk(en), partner(s) en kinderen. Beroepen en adressen van de overledene zijn uitsluitend vermeld op het uittreksel persoonskaart en niet op het uittreksel persoonslijst.
Notarieel archief van 1811 tot heden
In het notarieel archief is informatie te vinden over onder andere testamenten, aan- en verkopen van onroerend goed, hypotheken, huwelijksvoorwaarden, de oprichting van verenigingen, stichtingen en naamloze vennootschappen, boedelinventarissen en
–scheidingen, en volmachten (= procuraties). De notaris bewaart de originele akten
(= minuten) en bergt deze chronologisch op in een protocol. Bovendien worden de akten door hem op chronologische volgorde ingeschreven in een register, het zogenaamde repertorium.
In Neede is pas vanaf 1820 een notaris gevestigd. In de periode 1811-1819, maar ook nog vele jaren daarna, gingen de inwoners van Neede voor de diensten van een notaris naar een van de omliggende gemeenten, veelal naar Borculo en Eibergen. Het notarieel archief van de gemeenten Borculo, Eibergen en Neede in de periode 1811-1925 is uitsluitend te raadplegen in het Gelders Archief in Arnhem (www.geldersarchief.nl). In toegang 0168 is de inventaris van de notariële archieven in de provincie Gelderland 1811–1925 opgenomen. De notarissen worden in deze inventaris per standplaats vermeld. Het repertorium kan worden gebruikt als hulpmiddel om te bepalen in welk jaar en onder welk aktenummer informatie te vinden is.
Periode voor 1811
In de periode voor de invoering van de burgerlijke stand en het notariaat in 1811 vormen de doop-, trouw- en begraafboeken van Burgerlijke Overheid, Nederlands Gereformeerde en Rooms-katholieke gemeente in Neede, alsmede het Oud Rechterlijk Archief van de heerlijkheid Borculo de belangrijkste bronnen voor genealogisch onderzoek.
Doop-, trouw- en begraafboeken (DTB) 1616-1811
De doop-, (onder)trouw, proclamatie-, begraaf- en lidmatenboeken van Neede zijn ontsloten via alfabetische klappers op namen van personen. Deze klappers zijn samen met de kopieën van de diverse kerkboeken in te zien op de studiezalen van het Gelders Archief in Arnhem (www.geldersarchief.nl) en het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (www.ecal.nu). Voor meer informatie lees de toelichting op de DTB van het Gelders Archief.
Daarnaast heeft Johan Klein Nijenhuis van onze werkgroep genealogie bestanden gemaakt, waarin de informatie uit de alfabetische klappers digitaal is ontsloten. Afbeeldingen en transcripties van vrijwel alle kerkboeken zijn ook digitaal toegankelijk en wel via de website voor Genealogie in de Achterhoek (www.genealogiedomein.nl). Hieronder volgt een chronologisch overzicht van de aanwezige boeken voor Neede met tussen haakjes de nummers van de banden in het Gelders Archief en het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers en links naar de beschikbare digitale alfabetische klappers, afbeeldingen of transcripties.
Nederlands Gereformeerde gemeente Neede
· doopboek 1616-1640 (nr. 1126.1): PDF-bestand (alfabetisch)
. doopboek 1666-1714 (nrs. 1126.2 en 1126): 1666-1671; 1672-1677; 1678-1682, 1683-1686, 1687-1691, 1692-1697, 1698-1703, 1704-1714
· doopboek 1714-1771 (nr. 1127): 1714-1725; 1726-1737; 1738-1746; 1747-1755; 1756-1764; 1765-1771
· doopboek 1772-1811 (nrs. 1128.1 en 1128.2): 1772-1780; 1781-1790; 1791-1801; 1802-1811
· (onder)trouw- en proclamatieboek 1623-1642 en 1656-1771 (nr. 1128.3): 1623-1642; 1656-1666; 1667-1678; 1689-1720; 1721-1743; 1744-1757; 1758-1771
· (onder)trouw- en proclamatieboek 1772-1817 (nr. 1128.4): zie hierna
· (onder)trouw- en proclamatieboek 1772-1813 (nr. 1128.5): 1772-1782; 1783-1794; 1795-1813
. lidmatenboek 1624-1655 (nr. 1128.3): 1624-1771
· lidmatenboek 1772-1817 (nr. 1128.6): 1772-1817
Rooms-katholieke parochie Neede
· doopboek 1672-1674 (nr. 1134.1): 1672-1677
· trouwboek 4 september 1672 – 3 mei 1674 (nr. 1134.1): 1667-1678
· begraafboek 16 september 1672 – 5 maart 1674 (nr. 1134.1): 1672-1674
Rooms-katholieke statie Rietmolen
. doopboek 1672 - 1812 (nrs 1130 en 1131): PDF-bestand (alfabetisch)
· trouwboek 1795, 1801, 1802, 1808 en 1811 (nr. 1131): Nog niet beschikbaar
Burgerlijke Overheid en diversen
· (onder)trouw- en proclamatieboek van richter en keurnoten 1796-1803 (nr. 1132): 1796-1803
· (onder)trouw- en proclamatieboek van richter en keurnoten 1803-1811 (nr. 1133): 1803-1811
· aantekeningen van aangiften van overlijden en begraven door de doodgraver 1797-1811 (nr. 1129): nog niet beschikbaar
· register van aangifte van overlijden in het district Neede 1806-1811 (nr. 1134): nog niet beschikbaar
Oud Rechterlijk Archief (ORA) van 1483 tot 1811
Het oud-rechterlijk archief bevat een schat aan informatie over de criminele rechtspraak met betrekking tot zowel zware als lichte misdrijven, de civiele rechtspraak in conflicten tussen burgers en de vrijwillige rechtspraak. Onder de laatste categorie vallen onder andere testamenten, boedelscheidingen, verkopen van onroerend goed, geldleningen, huwelijkse voorwaarden en voogdijstellingen.
Neede viel juridisch onder de heerlijkheid Borculo. In deze heerlijkheid waren er twee colleges: het stadsgericht had competentie over de stad Borculo en het landgericht over de vier voogdijen in de heerlijkheid, te weten Geesteren, Eibergen, Neede en Beltrum. In het ORA van Borculo is het onderscheid tussen de bescheiden van stadgericht en landgericht echter niet altijd even duidelijk of soms zelfs niet aanwezig.
De Stichting Stad en Heerlijkheid Borculo (www.heerlijkheidborculo.nl) is al vele jaren bezig het oud-rechterlijk archief (ORA) van Borculo beter toegankelijk te maken. Via haar website zijn inmiddels voor een groot deel van de inventarisnummers alfabetische klappers op persoons-, boerderij- en veldnamen beschikbaar. Haar collectie microfilms van het ORA Borculo is te raadplegen in de bibliotheek van Borculo . De originele stukken van het oud-rechterlijk archief van Borculo zijn ook te raadplegen in het Gelders Archief in Arnhem (www.geldersarchief.nl) via toegang 0135.
Belastingheffing 1529, 1553-1554, 1570-1571 en 1646
Via de website van de Stichting Stad en Heerlijkheid Borculo (www.heerlijkheidborculo.nl) zijn tevens digitaal transcripties beschikbaar van het verpondingskohier uit 1646 betreffende de belastingheffing op onroerende goederen in de heerlijkheid Borculo. Hierbij wordt voor de voogdij Neede onderscheid gemaakt in:
· het dorp Neede: Nede
· de buurtschap Hoonte: Hoente
· de buurtschap Noordijk: Nortwijck
· de buurtschap Brammelo: Brammeloe
· de buurtschap Lochuizen: Lockhuysen
Tot slot biedt deze website een overzicht van de schattingsregister 1529, 1553-1554 en 1570-1571, waarin Neede op de bladzijden 5 t/m 16.
